Nieuwe oogst - BONAS - Kennisportaal voor Nederlandse architectuur en stedenbouw

BONAS
Kennisportaal voor Nederlandse architectuur en stedenbouw
Ga naar de inhoud

Hoofdmenu:

Nieuwe oogst

Archiwijzer


Voor wie informatie zoekt over architectuur en stedenbouw worden in de BONAS Archiwijzer o.a. vaktijdschriften ontsloten. U kunt een overzicht krijgen waarover in een bepaalde tijdschriftjaargang geschreven wordt, maar ook kunt U in de tijdschriftendatabase gericht zoeken op o.a. architect,gebouwtype en/of locatie. In de Archiwijzer vindt U niet alleen artikelen in tijdschrften uit het verleden, maar ook in de allernieuwste tijdschriften. In de meeste van deze tijdschriften worden recente projecten besproken. In de rubriek Nieuwe Oogst op de BONAS website kunt U kennisnemen van een selectie van de nieuwste projecten. De rubriek wordt regelmatig ververst; alle projecten en artikelen blijven echter te raadplegen in de Archiwijzer.
Logeergebouw Amsterdam 1963-1967

Naam: Logeergebouw Koninklijk Instituut voor de Tropen
Type: multifunctionele gebouwen;hostels
Ontwerpjaar: 1963-1967
Uitgevoerd: ja
Nog bestaand: ja, 2017
Architect/bureau: Tj. Dijkstra/Architectenbureau Verster 1963-1967
Bijdragen: Tj. Dijkstra/Architectenbureau Verster (inrichting) 1966; Adviesbureau voor Bouwtechniek nv (ABT), Arnhem (advies constructie) 1963-1968; Van Hoogevest Architecten (verbouwing Internationaal Centrum tot hotel) omstreeks 1987; W. Schumacher (kleuradvies) 1963-1968; Adviesbureau Pouderoijen-Hagedoorn, Den Haag (elektrotechnische installaties) 1963-1968; Technisch Physische Dienst TNO-TH, Delft (bouwphysica) 1963-1968
Opdrachtgever: Koninklijk Instituut voor de Tropen Amsterdam
Adres: Linnaeusstraat 2c 1092 CK Amsterdam
Archief: Dijkstra 6339, 6624, 8705, 0902

Bijzonderheden
In 1963 kreeg Tjeerd Dijkstra van het Koninklijk Instituut voor de Tropen opdracht voor het ontwerp van een zogeheten ‘logeergebouw’. Het gebouw moest verrijzen op het terrein van het instituut, grenzend aan het Oosterpark. Het logeergebouw was bestemd voor het huisvesten van ‘jongeren vrijwilligers’: cursisten in opleiding voor uitzending naar ontwikkelingslanden. Het ging om een sobere, doelmatige hotelvoorziening met studiemogelijkheden op tweepersoonskamers. Het moest tevens een ontmoetingspunt worden voor deskundigen en vrijwilligers uit ontwikkelingslanden. De uitwerking en de bouw werden uitgevoerd onder leiding van Dijkstra en de bouwtijd bedroeg 19 maanden.
Wegens het geringe oppervlak van het beschikbare terrein, ging Dijkstra in het ontwerp uit van een hoteltoren van tien verdiepingen, met aan de voet een laagbouw van één verdieping. Bij de opzet en situering werd optimaal gebruik gemaakt van het mooie uitzicht op het Oosterpark en, voor de hogere verdiepingen, het panorama van de omgeving.
De laagbouw, uitgevoerd in schoon metselwerk, is gelegen rond een binnenhof en bevat een entreehal met receptie, een iets hoger gelegen foyer, een eetzaal voor ongeveer 180 personen met een open keuken, de woning van de beheerder, twee leskamers, een trainingszaaltje, een garage annex instructielokaal en enkele dienstruimten. Het metselwerk is ook in het interieur zoveel mogelijk in het zicht gelaten en geschilderd.
De hoogbouw met tien verdiepingen staat op ‘poten’ in de laagbouw. Dit zijn betonkolommen van een meter doorsnede die boven het dek van de laagbouw, een zware eerste verdiepingsvloer dragen. Deze vloer leidt de drukkracht van de hoger gelegen verdiepingen af naar de kolommen. Op elke verdieping zijn twee groepen van ieder vier kamers gerealiseerd die rond een hal gelegen zijn. Iedere groep bestaat uit één grotere kamer, drie kleinere kamers en twee toiletten. Zo telt elke verdieping acht kamers en vier toiletten; in totaal tachtig kamers. Elke kamer heeft sanitaire voorzieningen, bestaande uit een douche en een wastafel. In het centrum van de toren bevinden zich de lift, het noodtrappenhuis en een werkkast. Op het dak van de hoogbouw werd een dakterras gemaakt, omsloten door een twee meter hoge dakrand van cortenstaal: de eerste toepassing van dit nieuwe materiaal in Nederland.
Het logeergebouw werd later Internationaal Centrum genoemd en staat inmiddels bekend staat als het Tropen Hotel. Naar aanleiding van uitbreidingsplannen van het Tropen Hotel, ontwierp Dijkstra in 2009 een volume bovenop de laagbouw, met drie verdiepingen en 63 kamers. Of de uitbreidingplannen ooit worden gerealiseerd, en door wie, is ongewis.

Stedenbouwkundige studie Berlijn 1992

Naam: Stedenbouwkundige studie Spreebogen
Type: stedenbouwkundige studies
Ontwerpjaar: 1992
Uitgevoerd: nee
Architect/bureau: Tj. Dijkstra / Architectenbureau Dijkstra 1992
Bijdragen: L. Baljon/Tuin- en landschapsarchitect Lodewijk Baljon, Amsterdam (advies) 1992
Opdrachtgever: Bundesministerium für Raumordnung, Bauwesen und Städtebau; Bundesbaudirektion; Senatsverwaltung für Stadtentwicklung und Umweltschutz
Adres: Berlijn Duitsland
Archief: Dijkstra 9204

Bijzonderheden
In 1992 werd in Berlijn de Internationaler Städtebaulicher Ideenwettbewerb Spreebogen uitgeschreven. Dijkstra was een van de 835 deelnemende architecten. De opgave was het ontwerp van een nieuw stedenbouwkundig plan voor het stadsdeel Spreebogen, een overgangszone tussen het historische centrum en het park Tiergarten. Dit deel van de stad was lange tijd een no-man’s land geweest tussen Oost- en West-Berlijn. Nu moest dit stadsdeel een nieuw centrum worden waarin ’s lands nationale democratische instituten een plaats moesten krijgen. De zetel van de regering werd van Bonn naar Berlijn verplaatst. In dit gebied moest daarvoor een passende omgeving worden gecreëerd. Bestaande gebouwen moesten worden aangepast en nieuwe gebouwen ontworpen. Focuspunten waren het gebied rondom de Reichstag, het eiland in de Spree, het historische centrum van Berlijn en het gebied rondom de Wilhelmstrasse. Samen met deze stedenbouwkundige prijsvraag werd ook een prijsvraag uitgeschreven voor de renovatie van de Reichstag.
Dijkstra ontwierp samen met Lodewijk Baljon een compositie van bouwvolumes in een parkachtig stadslandschap. Dit voorstel weerspiegelde het karakter van het gebied als een overgangszone tussen stadscentrum en Tiergarten: het was dichtbebouwd aan de oostkant en open aan de westkant. In zijn plan respecteerde Dijkstra bestaande assen, zoals de Strasse des 17. Juni en Unter den Linden in oost-west richting en de as van het Sovjetmonument in noord-zuid richting. Zonder er al teveel formele waarde aan te hechten verschoof hij soms assen, waardoor nieuwe ruimtelijke structuren met de oude werden verbonden. Door het relativeren van monumentaliteit en een heldere oriëntatie, wilden Dijkstra en Baljon de veelvormigheid van een moderne democratie uitdrukken en verzekerden ze flexibiliteit in de architectonische realisatie van het stedelijke ontwikkelingsplan.
Door de schuivende assen ontstonden in het centrum van het plan twee pleinen met een verschillend karakter. De pleinen werden van elkaar gescheiden door een grote centrale vijver. Aan de oostzijde van de vijver kwam een voorplein voor de Bundestag. Aan de westzijde van de vijver kwam een ceremoniële promenade, met aan de zuidzijde het gebouw voor de Bundesrat en aan de noordzijde het Bundeskanzleramt. Dat laatste gebouw zou tevens dienen als ambtswoning voor de bondskanselier. Ten tijde van de prijsvraag was dat de CDU-politicus Helmut Kohl. Dijkstra gaf de ambtswoning het voorkomen van een palladiaanse villa met een kruisvormige plattegrond. De noordoostzijde van de Spree behandelden de architecten als een reconstructie van de historische bebouwing met stadsblokken. Dit stond in contrast met de zuidzijde waar de gebouwen vrij in het landschap zouden komen te liggen.
Uit de meer dan 200 inzendingen koos de jury voor een ontwerp dat met een langgerekt bouwvolume, aan beide zijden over de Spree uistekend, vrijwel het gehele programma bevat. Het ontwerp is inmiddels gerealiseerd en staat haaks op wat Dijkstra en Baljon met hun inzending beoogden.

Museum Amsterdam 2011

Naam: Overbouwing Stork
Type: musea
Ontwerpjaar: 2011
Uitgevoerd: nee
Architect/bureau: Tj. Dijkstra/Architectenbureau Dijkstra (studie) 2011
Opdrachtgever: Woningstichting Eigen Haard
Adres: Gedempt Hamerkanaal 1021 KP Amsterdam
Archief: Dijkstra 1102

Bijzonderheden
In 2011 werd Dijkstra door de woningstichting Eigen Haard uitgenodigd om deel te nemen aan een brainstormbijeenkomst over de mogelijkheid om op het voormalige Stork-terrein aan het IJ in Amsterdam-Noord ongeveer 300 woningen toe te voegen, met zoveel mogelijk behoud van de activiteiten in de bestaande bebouwing. Op het terrein, dat eigendom is van de woningstichting Eigen Haard, staat de monumentale, ongeveer 200 meter lange Kromhouthal, die wordt gebruikt voor tentoonstellingen en bijeenkomsten. In de bijgebouwen aan het IJ wordt restaurant Stork geëxploiteerd en daarachter bevindt zich de overdekte voedselmarkt.
Dit alles overziend, kwam Dijkstra op het idee om met behoud van alle bestaande functies, de woningbouw erboven te situeren. Het werd een bouwstructuur van vijf lagen, opgehangen aan hoge stalen spanten die als bij een havenkraan worden gedragen door zes stalen pootconstructies. Het geheel werd zodanig geplaatst dat de woningen op maaiveld bereikbaar zijn en de daar aanwezige functies niet verstoren. Dijkstra werkte dit plan uit met een casco-opzet waarbij de horizontale ontsluiting over het dak loopt. De samenstellende units, ieder circa 16 bij 16 meter en vijf lagen hoog, hebben elk een eigen trappenhuis met lift die toegankelijk is vanaf het dak. De gang met panoramisch uitzicht over het dak is vanaf de begane grond te bereiken met snelle liften zonder tussenstop in de zes stalen pootconstructies die het complex dragen. Met dit plan beoogde Dijkstra een bebouwing die vanwege zijn casco-opzet geschikt is voor vele woonvormen. Bovendien zou de woningbouw, de bestaande bebouwing eronder niet verstoren, maar juist een extra levenskans brengen voor de functies die daarin reeds aanwezige waren. De opzet was kostbaar, maar uit de eerste berekeningen bleek dat het plan waarschijnlijk haalbaar is op deze zeer aantrekkelijke plek met prachtig uitzicht over de stad, het IJ en Waterland.

Terug naar de inhoud | Terug naar het hoofdmenu